Emzirme gebelikten korur mu

Doğum sonrası (postpartum) hangi koruma yöntemleri kullanılabilir ?
İki gebelik arasındaki ideal süre 2 yıldır. Bu nedenle doğumdan hemen sonra bir korunma yöntemi seçip uygulanmalıdır.

– Bebeği emzirmeyi düşünen anne eğer, hap ile korunmak istiyorsa, doğumdan bir hafta sonra sütü kesmeyen ve bebeğe zarar vermeyen mini hapları kullanmaya başlayabilir. Her gün aynı saatte bir tane alınmalıdır. (ancak bu haplar halen ülkemizde bulunmamaktadır).
– Herhangi bir nedenle anne bebeğini emzirmiyorsa, normal korunma haplarına (oral kontraseptif) doğumdan 21 gün sonra başlayabilir. Bu hapları da her gün aynı saatte almak gerekir.
– Spiral (RİA) ile korunmak isteyenler, doğumdan 6 hafta sonra doktor kontolünde bir sakınca yoksa taktırabilirler. Adet görmek şart değildir.
– Bir daha gebelik istemeyen kadın doğumdan 48 saat sonra veya 6 hafta sonra tüplerini bağlatabilir. Tüpler; ufak bir cerrahi girişimle bağlanır. Tüplerin bağlanması; sadece ovum ile spermiumun karşılaşmasını önler. Eşlerin cinsel yaşamını etkilemez. Adet düzenini bozmaz. Erken menopoza neden olmaz. En etkili korunma yöntemidir.
– Emziren kadınlar için 3 aylık iğne enjeksiyon yöntemi doktor kontrolünde kullanılabilir. Doğumdan 6 hafta sonra adetli olsun yada olmasın yaptırabilirler.
– Doğumdan 6 hafta sonra deri altı implantı uygulanabilir.
– Vazektomi: Erkekte sperm kanallarının bağlanarak erkeğin üreme sıvısında sperm olmamasını sağlayan bir işlemdir. Birdaha hiç çocuk sahibi olmak istemeyenlere uygun bir yöntemdir.
– Diğer yöntemler; vajene konan fitiller, prezervatif (kondom), dışarı boşalma vs. etkili korunma yöntemleri değildir. Bu yöntemlerle korunanların gebe kalma şansı çok yüksektir.

Doğumdan ne kadar sonra korunmaya başlamalıyım ?
Emzirme gebelikten korur mu?
Emzirme gebelikten kısmen korur fakat gece dahil çok düzenli emzirenlerde yüksek oranda korunma sağlar. O yüzden emzirdiğiniz sürece korunmanıza gerek yok demek çok yanlış olur. Gece dahil çok düzenli emzirenlerde hiçbir katı – sıvı ek gıda vermeyenlerde doğumdan 6 ay sonrasına kadar emzirmek gebelikten koruyabilir. Yine de hiçbir zaman emzirmenin koruyuculuğuna güvenmemek gerekir ve doğumdan 1 ay sonra başlayarak korunma yöntemi kullanmak gerekir.
Aralıklı yada düzensiz emzirenler ve ek gıda verenlerde emzirmek güvenli olarak korumaz bu yüzden bu kişiler doğumdan 3 hafta sonra uygun bir yöntemle korunmaya başlamalıdır. Aksi taktirde emzirirken de gebelik oluşabilir.

maternal melankoli

Doğum sonrası 4 hafta içerisinde bir atak ortaya çıkarsa tanı konur. Doğum sonrası dönemle ilgili 3 depresif teşhis vardır.

Birincisi, annelerin yarısından fazlasında görülen, gebelikle ilgili en sık karşılaşılan psikiyatrik bozukluk olan “maternal melankoli”dir. Tipik olarak doğun sonrası 3. veya 4. günde başlar ve genellikle 1 haftadan az sürer. Karşılaşılan semptomlar ağlama atakları, uykusuzluk, depresif duygudurum, halsizlik, sinirlilik, baş ağrısı ve konfüzyondur. Bu durumu açıklayacak spesifik bir hormonal değişiklik gösterilememiştir.

İkincisi, bebeğin verdiği yorgunluk ve aileye yeni bir bireyin katılmasının verdiği zorluklar sık görülen bir şikayet kaynağıdır.Bu durum kendi kendine çözüme ulaşır.İlaç tedavisi gerekmez.

Üçüncü,daha nadir ama ciddi bir durum olan “postpartum depresyon“dur. Daha önce postpartum depresyon geçirenlerde, gebelik sırasında depresyon veya anksiyete geçirenlerde daha sık görülür. Semptomları: hasta günlerin çoğunda mutsuz olduğunun ifade eder yada çevresindekiler mutsuz göründüğünü söyler. Aktivitelere karşı ilgi azalması veya yapmaktan zevk almamak, belirgin kilo kaybı veya artışı, aşırı uyumak veya uyuyamamak, kendini değersiz, güçsüz, suçlu hissetmek, dikkatte azalma, intihar düşüncelerin varlıdır. Hastanın intihar riski taşıdığı düşünülürse 24 saat gözlem altında tutulabileceği bir psikiyatri kliniğine yatırılmalıdır. Depresyon için kullanılan ilaçlardan Trisiklik antidepresanlar ve SSRI lar güvenle kullanılabilir. İlaca yanıt vermeyen hastalarda elektrokonvulzif terapi uygulanabilir.

Doğum sonrası depresyonun en ciddi formu postpartum psikozdur. Çok nadirdir. Doğumların sadece %0,1-0,2 sinde görülür. Aniden başlayan delüzyonla kerekterizedir.Hasta deprese veya çok neşelidir. Tuhaf ,önceden yapmadığı davranışlar geliştirir. Halüsinasyonlar başlar, farkı duygulanımları bir arada gösterir. Bu aşamada hastanın tedavisi psikiyatri uzmanlarınca düzenlenmelidir.

Gebelik ve doğum sırasında sıklıkla hemoroid

DOĞUM SONRASINDA KARŞILAŞILABİLECEK ÖNEMLİ DURUMLAR

Doğumdan sonra normale dönme süreci 6 haftayı bulacaktır.Bu dönemde olabildiğince dinlenmeye çalışılmalı ve anneyi yoracak şeylerden kaçınılmalıdır. Ayrıca sezeryan ile doğum yaptıysanız 2 hafta içinde, normal yoldan doğum yaptıysanız 6 hafta içinde doktor kontrolü planlanmalıdır.

Sıklıkla lohusalık dönemi anneler için sessiz geçer ancak aşağıdaki yakınma ya da belirtilerden birini gözlemlediğinizde doktora başvurmalı ve gerekli tetkik ve tedavinin yapılmasını sağlamalısınız.

Aşağıda yaralan belirtiler sizde mutlaka normal dışı bir durum varlığını göstermezler, ancak mutlaka doktor incelemesi gerektirirler:
– 37,7 derece ve üzeri ateş
– Saatte bir ped değiştirecek düzeyde kanama
– Hastanedekinden daha fazla kızarıklık, akıntı veya kesi ağrısı
– İdrar yaparken yanma
– Bacağınızda sıcak kırmızı sert ve ağrılı bir bölge
– Memede kırmızı çizgiler veya sıcak, sert ve yumrulu bir bölge (Mastit)
– Bulantı veya kusma
– Şiddetli düzeyde ve iyileşmeyen üzüntü veya depresyon duyguları

Dikkat edilmesi gereken hususlar:
– Perine bölgesindeki ağrı yan yatarak hafifletilebilir yada ortası boş şişirilebilir köpükten bir yastığa oturmak denenebilir.
– Gebelik ve doğum sırasında sıklıkla hemoroid gelişir. Bunlar oturma banyoları ve kremlerle hafifletilebilir.
– Perine yırtığı veya epizyotomi varsa hızla iyileşecektir ancak yinede ağrılı olabilir bu bölge temiz tutulmalıdır. Yıkandıktan sonra hafifçe kurulanmalı sürterek kurulama yapılmamalıdır.
– Eğer epidural anestezi ile doğum yaptıysanız başınızda ve omzunuzda ağrılar hissedebilirsiniz.
– İki ila altı hafta boyunca kanama devam edebilir. Emziriyorsanız kanama daha çabuk sona erer.Lohusalık döneminde kanama gittikçe azalarak rengi koyulaşır.
– Özellikle emzirirken rahmin eski haline dönmek için yaptığı kasılmalardan dolayı karında kasıklara vuran ağrılar olabilir. Kasılmalar çok şiddetli ise ağrı kesiciler kullanılabilir.

En az iki adet vücut ısısı ölçümünde ateşin 37,7 derece ve üzerinde olması durumunda genellikle süt ateşi düşünülür. Bunun dışında endomiyometrit (rahim ve rahim iç zarı enfeksiyonu) ve idrar yolu enfeksiyonu lohusalıkta sıklıkla ateş yapan iki enfeksiyon türüdür.

Epizyotomi yarasının enfeksiyonu, sezaryen cilt ve cilt altı yarası enfeksiyonu da ender olarak ateşe neden olabilirler. Ayrıca ateş, lohusalıkta tesadüfen geçirmekte olduğunuz diğer bir enfeksiyonun (grip, üst solunum yolu enfeksiyonu gibi) belirtisi olabilir.

Doğum sonrasında vajinal akıntı normaldir ancak akıntının özelliği loğusalığın dönemine göre farklılıklar gösterir.
Loğusalık akıntısına “löşi” adı verilir ve bu akıntı doğumdan sonraki 4-6 hafta boyunca devam eder. Doğumdan sonra ilk günlerde kanama şeklinde olan bu akıntı zamanla pembeleşir, daha sonra rengi sararır ve nihayet beyazlaşarak loğusalık bittiğinde tümüyle biter.Bu özelliklerin dışındaki her akıntı doktor tarafından değerlendirilmelidir zira; ateş, karın ağrısı ve kötü kokulu akıntı bir endomiyometrit (rahim ve rahim iç zarı enfeksiyonu)in göstergesi olabilir.